മലയാള സിനിമയിലെ സമാന്തര സിനിമാപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള ഏടുകളിൽ ഒന്നാണ് ജി. അരവിന്ദൻ സംവിധാനം ചെയ്ത് 1972-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘തമ്പ്’ (Thampu). ഭാരതപ്പുഴയുടെ തീരത്തുള്ള തിരുനാവായ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് ഒരു നാടോടി സർക്കസ് സംഘം എത്തുന്നതും, അവിടെയുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളും, പിന്നീട് ആ സംഘം മടങ്ങുന്നതുമാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ഇതിവൃത്തം.
തമ്പ് എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ കഥയും, സിനിമയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരൂപണലേഖനവും താഴെ നൽകുന്നു:
തമ്പ്: സിനിമയുടെ കഥ (Story Summary)
ഭാരതപ്പുഴയുടെ തീരത്തുള്ള ശാന്തമായ ഒരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് ‘ഗ്രേറ്റ് ചിത്ര സർക്കസ്’ എന്ന നാടോടി സർക്കസ് സംഘം വണ്ടിയിറങ്ങുന്നതോടെയാണ് സിനിമ ആരംഭിക്കുന്നത്. അതുവരെ നിശ്ചലമായിരുന്ന ഗ്രാമീണ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് സർക്കസ് തമ്പ് ഉയരുമ്പോൾ ഗ്രാമവാസികളിൽ വലിയ ആകാംക്ഷയും ആവേശവും ഉണരുന്നു.
മൂന്ന് ദിവസങ്ങളിലായി നടക്കുന്ന സംഭവങ്ങളാണ് സിനിമ ചിത്രീകരിക്കുന്നത്:
സർക്കസ് തമ്പ് ഉയർത്തൽ, പ്രചാരണം, ഗ്രാമവാസികൾ ആവേശത്തോടെ സർക്കസ് കാണാൻ എത്തുന്നത് എന്നിവയാണ് പ്രധാന രംഗങ്ങൾ. ജിജ്ഞാസയോടെയും അത്ഭുതത്തോടെയും സർക്കസ് പ്രകടനങ്ങൾ കാണുന്ന കുട്ടികളുടെയും മുതിർന്നവരുടെയും നിഷ്കളങ്കമായ മുഖങ്ങൾ ക്യാമറ ഒപ്പിയെടുക്കുന്നു.
സർക്കസ് മാനേജർ പണിക്കർ (ഭരത് ഗോപി), സർക്കസിലെ കലാകാരന്മാർ, മൃഗങ്ങൾ എന്നിവരുടെ വ്യക്തിപരമായ ദുരിതങ്ങളും ഏകാന്തതയും ക്യാമറ തുറന്നു കാണിക്കുന്നു. ഒപ്പം, വിദേശത്തുനിന്ന് പഠനം കഴിഞ്ഞ് നാട്ടിലെത്തി എന്നാൽ സ്വന്തം കുടുംബത്തിലും ചുറ്റുമുള്ള അന്തരീക്ഷത്തിലും ഒറ്റപ്പെടൽ അനുഭവിക്കുന്ന സമ്പന്ന കുടുംബത്തിലെ യുവാവും (നെടുമുടി വേണു) കഥയിലുണ്ട്.
മൂന്നു ദിവസത്തെ പ്രകടനങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഗ്രാമീണർക്ക് സർക്കസിനോടുള്ള ആവേശം കുറയുന്നു. ഗ്രാമത്തിലെ പ്രാദേശിക ക്ഷേത്രോത്സവത്തിലേക്ക് എല്ലാവരുടെയും ശ്രദ്ധ തിരിയുന്നു. ആളൊഴിഞ്ഞ തമ്പിൽ നിന്ന് ലാഭമില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്ന സംഘം തമ്പ് മടക്കി അടുത്ത ഗ്രാമത്തിലേക്ക് യാത്രയാകുന്നു. ആ യാത്രയിൽ, സ്വന്തം നാട്ടിലെ ജീവിതത്തോട് വിരക്തി തോന്നി ഏകാന്തതയിൽ നിന്ന് രക്ഷപെടാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ യുവാവും (നെടുമുടി വേണു) സർക്കസ് വണ്ടിയിൽ കയറി അവരോടൊപ്പം പോകുന്നതോടെ ചിത്രം അവസാനിക്കുന്നു.
തമ്പ്: നിശ്ശബ്ദമായ ദൃശ്യകവിതയുടെ ചലച്ചിത്ര വായന
ജി. അരവിന്ദൻ എന്ന ചലച്ചിത്ര പ്രതിഭയുടെ ദൃശ്യബോധത്തിന്റെ ഉജ്ജ്വലമായ തെളിവാണ് 1978-ൽ പുറത്തുവന്ന ‘തമ്പ്’. ഒരു പരമ്പരാഗത തിരക്കഥയുടെയോ നാടകീയമായ സംഭാഷണങ്ങളുടെയോ പിൻബലമില്ലാതെ, പൂർണ്ണമായും നിരീക്ഷണ സ്വഭാവമുള്ള ഡോക്യു-ഫിക്ഷൻ (Docu-fiction) ശൈലിയിലാണ് അരവിന്ദൻ ഈ ചിത്രം ഒരുക്കിയത്. ഷാജി എൻ. കരുണിന്റെ ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റ് ഛായാഗ്രഹണവും ജി. അരവിന്ദന്റെ സംവിധാന മികവും ചേർന്നപ്പോൾ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് ലഭിച്ചത് ലോകശ്രദ്ധ നേടിയ ഒരു മാസ്റ്റർപീസാണ്.
താത്കാലികതയുടെയും ഒറ്റപ്പെടലിന്റെയും രാഷ്ട്രീയം
തമ്പ് പ്രധാനമായും സംസാരിക്കുന്നത് ‘താത്കാലികത’ (Transience), ‘ഒറ്റപ്പെടൽ’ (Alienation) എന്നീ ആശയങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ്.
- നാടോടി ജീവിതം: സർക്കസ് കലാകാരന്മാരുടെ വേരുകളില്ലാത്ത ജീവിതം. ഒരു സ്ഥലത്ത് തമ്പടിക്കുന്നു, കാണികളെ രസിപ്പിക്കുന്നു, പെട്ടെന്ന് എല്ലാം അവസാനിപ്പിച്ച് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ചേക്കേറുന്നു. അവശേഷിക്കുന്നത് വെറും ശൂന്യത മാത്രം.
- കാണികളുടെ ഭാവങ്ങൾ: സർക്കസ് കളികൾ കാണുന്ന ഗ്രാമീണരുടെ മുഖങ്ങളിലെ വികാരങ്ങൾ ക്യാമറ യാതൊരു അഭിനയവുമില്ലാതെ പകർത്തിയിരിക്കുന്നു. പ്രേക്ഷകരുടെ അത്ഭുതവും സന്തോഷവും ഭയവും തത്സമയം പകർത്തിയ രീതി ലോകസിനിമയിൽ തന്നെ അപൂർവ്വമാണ്.
- ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ അന്യവൽക്കരണം: നെടുമുടി വേണു അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിലൂടെ ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ മനുഷ്യൻ അനുഭവിക്കുന്ന മാനസികമായ ഒറ്റപ്പെടലിനെ മനോഹരമായി ആവിഷ്കരിക്കുന്നു.
നിരൂപണ പ്രാധാന്യവും പുനരുദ്ധാരണവും
യഥാർത്ഥ സർക്കസ് കലാകാരന്മാരെ അണിനിരത്തി, തിരക്കഥയില്ലാതെ അതാത് നിമിഷങ്ങളിൽ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ ചിത്രീകരിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകതയും തമ്പിനുണ്ട്. മികച്ച സംവിധായകനും ഛായാഗ്രഹണത്തിനുമുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയ ചിത്രം, 2022-ൽ ‘ഫിലിം ഹെറിറ്റേജ് ഫൗണ്ടേഷൻ’ 4K നിലവാരത്തിൽ പുനരുദ്ധരിച്ച് കാൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിലെ ‘കാൻ ക്ലാസിക്സ്’ വിഭാഗത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.
കലയും ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ മാഞ്ഞുപോകുന്ന അനുഭവമാണ് ‘തമ്പ്’ സമ്മാനിക്കുന്നത്. സർക്കസ് തമ്പ് ഉയർന്നുവരുന്നതും അഴിഞ്ഞുവീഴുന്നതും പോലെയാണ് മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും ജീവിതത്തിലെ അനുഭവങ്ങളുമെന്ന വലിയ സത്യം വളരെ ലളിതമായി എന്നാൽ ആഴത്തിൽ ഈ സിനിമ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
For more details: The Indian Messenger
